Met ondertiteling kijken veel meer mensen dan je denkt. Natuurlijk doven en slechthorenden, maar net zo goed gezinnen die twee talen spreken, liefhebbers van Engelstalige series en iedereen die laat op de avond nog een wedstrijd kijkt terwijl de kinderen slapen. Kijk je live tv, sport, films en series allemaal in één pakket, dan wil je die tekst overal goed kunnen regelen. Of hij bij IPTV ook echt in beeld komt, hangt wel af van een hele reeks schakels.
Eerst moet de zender ondertitels maken, daarna moet de stream ze tot in je app meenemen, en ten slotte moet die app ze kunnen tonen. Valt één schakel weg, dan blijft de knop grijs. In dit artikel lees je waar ondertitels vandaan komen, hoe je ze per apparaat inschakelt, hoe je de taal kiest, hoe je de tekst leesbaarder maakt en wat je kunt doen als ze ontbreken. Kijk je vooral Nederlandstalige tv? Op de pagina Nederlandse zenders vind je NPO, RTL, SBS en de regionale omroepen bij elkaar, met tv-gids erbij.
Soorten ondertiteling en waar ze vandaan komen
Niet alle ondertitels zijn hetzelfde. Hun herkomst bepaalt wat je er zelf mee kunt doen:
- Via de zender: bij gewone tv sturen veel zenders hun ondertitels mee als apart spoor, soms nog afkomstig uit teletekst. Pas als je ze zelf inschakelt, verschijnen ze in beeld.
- In de film of serie zelf: bij video on demand kan het bestand één of meerdere ondertitelsporen hebben, in diverse talen.
- Apart bestand: bepaalde spelers laden een los bestand, meestal in SRT-formaat, dat je er zelf bij zet.
- Ingebrand: de tekst zit vast in het beeld, bijvoorbeeld bij sommige films in de originele taal of bij een anderstalig fragment. Verbergen of groter maken lukt dan niet.
Instellen kan alleen bij ondertitels die je zelf aan- en uitzet. Meer over de geschiedenis en de techniek achter elke variant vind je in het Wikipedia-artikel over ondertiteling.
Geen ondertiteling bij IPTV? Dit zijn de oorzaken
Dit is de vraag die we het meest horen, en meestal is er helemaal geen instelling vergeten. Bij live-tv moet het ondertitelspoor elke technische stap doorstaan voordat het in je app aankomt. Hoe de stream onderweg wordt verwerkt, bepaalt of dat spoor heel blijft, wegvalt of binnenkomt in een formaat dat je speler niet kent. Wat er aan de hand kan zijn:
- de stream die bij jou binnenkomt, heeft geen ondertitelspoor;
- het spoor is er wel, maar in een vorm die je speler niet kan weergeven, zoals teletekst of afbeeldingen;
- het programma heeft zelf geen ondertiteling, en dat wisselt per uitzending, zelfs op één en dezelfde zender;
- de film on demand is alleen met geluid geleverd, zonder enig tekstspoor.
Eén vuistregel om te onthouden: of je ondertiteling krijgt, hangt af van de zender, het programma en de app. Is het voor jou een must? Probeer het dan op je eigen apparaat uit bij de zenders die je echt kijkt, binnen de 30 dagen niet-goed-geld-teruggarantie van ons alles-in-één IPTV-abonnement.
Zo schakel je ondertiteling in terwijl je kijkt
Waar de optie precies zit, verschilt per app en per apparaat, en menu’s worden regelmatig aangepast. De werkwijze is gelukkig overal ongeveer gelijk:
- Zet de zender of de film aan.
- Open de afspeelopties; afhankelijk van je afstandsbediening is dat de middelste knop, de menuknop of een veeg naar beneden.
- Kijk naar een icoon met een tekstwolkje, de letters “CC” of een kopje “Ondertiteling”.
- Selecteer het gewenste spoor. Zie je twee sporen in dezelfde taal, dan is er vaak één voor doven en slechthorenden.
- Blijft het scherm leeg? Kies dan eerst het andere spoor of een ander programma, voordat je aan een storing denkt.
Niet iedere speler houdt die keuze vast als je van zender wisselt: soms kies je na elke zap opnieuw. Stel daarom een voorkeurstaal in (daarover verderop meer), dan hoef je dit niet tien keer per avond te herhalen.
Met een Apple TV
Gebruikt een app de standaard videospeler van het systeem, dan staan de ondertitelsporen bij de afspeelknoppen. Het uiterlijk pas je aan via Toegankelijkheid in de tvOS-instellingen. Hoe je het apparaat zelf inricht, lees je in onze gids over IPTV kijken op Apple TV.
Met Fire TV of Android TV
Veel IPTV-apps hebben een eigen menu voor ondertitels. Dat open je met de knop met de drie streepjes, of door de middelste knop even ingedrukt te houden. De algemene stijl staat in de toegankelijkheidsinstellingen van het systeem, al neemt niet elke app die over. Waar de belangrijkste instellingen zitten, zie je in ons artikel over de Fire TV Stick.
Met een smart-tv
Begin bij het menu van de IPTV-app zelf. De ondertitelinstellingen van de tv zijn vooral bedoeld voor de ingebouwde bronnen en werken lang niet altijd in apps die je er zelf op hebt gezet.
De juiste ondertiteltaal instellen
Soms tonen de menu’s geen taalnaam maar een code van drie letters: “dut” of “nld” is Nederlands, “eng” Engels, “ger” of “deu” Duits en “fre” of “fra” Frans. In veel spelers leg je een voorkeurstaal vast, die vanzelf wordt geselecteerd zodra hij beschikbaar is. Keuzes die vaak worden gemaakt:
- Engels of Duits: handig om je talenkennis op te frissen als je een Britse of Duitse zender aanzet.
- Steeds Nederlands: de makkelijkste optie, vooral bij Engelstalige series en buitenlandse films in de originele taal.
- Gedeeltelijke sporen: bepaalde sporen geven alleen tekst bij de anderstalige delen van een nagesynchroniseerde film. Verschijnt de ondertiteling maar af en toe, dan staat zo’n spoor waarschijnlijk aan.
Kijk je een film in de originele taal met ondertitels, dan stel je twee dingen samen in: het audiospoor op de oorspronkelijke taal en het ondertitelspoor op Nederlands. Hoor je de film toch in een nagesynchroniseerde versie? Pas dan het audiospoor aan, in hetzelfde menu of op een tabblad ernaast.
Woon je met je gezin in het buitenland, dan helpt ondertiteling ook om de taal van school en de taal van thuis met elkaar te verbinden. Tweetalige gezinnen vinden meer tips in het artikel over Nederlandse tv kijken vanuit het buitenland.
Ondertiteling beter leesbaar: grootte, kleur en contrast
Tekst die op je telefoon prima te lezen is, wordt op drie meter van een groot scherm piepklein. Laat de app of het systeem het toe, dan loont het om deze instellingen aan te passen:
| Optie | Wat het doet | Advies |
|---|---|---|
| Tekstkleur | Zorgt voor contrast met het beeld | Wit of geel werkt bijna altijd het best |
| Tekstgrootte | Leesbaar op afstand | Knijp je je ogen samen, zet hem dan een stap groter |
| Rand of schaduw | Maakt de letters los van het beeld | Prima als je geen achtergrond wilt |
| Achtergrond of kader | Leesbaar bij lichte beelden | Kies een donkere, halfdoorzichtige achtergrond |
| Positie | Houdt balken met tekst en scores vrij | Niet elke speler biedt dit |
Probeer je instellingen eerst uit op een erg lichte scène, zoals een schaatswedstrijd in een fel verlichte ijshal, en daarna op een scène die zich ’s nachts afspeelt. Zonder achtergrond verdwijnt witte tekst tegen het witte ijs; met een subtiele achtergrond is dat opgelost, en bij donkere beelden valt hij nauwelijks op. Kijk je met meerdere mensen, stem het dan af op wie het slechtst ziet: een iets te grote letter hindert minder dan tekst die niemand kan lezen.
Speciale ondertiteling voor doven en slechthorenden
Deze vorm van ondertiteling schrijft niet alleen de dialogen uit. Ook belangrijke geluiden en muziek worden vermeld, en je ziet wie er spreekt als die persoon buiten beeld is. Sommige zenders, onder meer in Frankrijk, werken bovendien met kleuren om die verschillen te laten zien.
De NPO ondertitelt in Nederland veel programma’s voor doven en slechthorenden; op tv open je die ondertiteling via teletekstpagina 888. In de speler op npo.nl kun je bij veel programma’s ook ondertiteling inschakelen: zo check je snel of een programma van de NPO ondertiteld is.
Bij live-uitzendingen ontstaat deze ondertiteling terwijl het programma bezig is, met snelschrift of via een ondertitelaar die de tekst inspreekt voor spraakherkenningssoftware. Loopt de tekst een paar seconden achter op wat er gezegd wordt, of zie je af en toe een tikfout, dan is dat gewoon normaal en ligt het niet aan jouw installatie. Haal het niet door elkaar met audiodescriptie voor blinden en slechtzienden: dat is een extra audiospoor, dat je bij de geluidssporen vindt en niet bij de ondertiteling.
Loopt de ondertiteling niet gelijk of is ze onleesbaar?
Problemen met de synchronisatie komen vooral voor bij films en series, en zeker als je een los bestand toevoegt. Achter elk symptoom zit een andere oorzaak:
- Vreemde tekens in plaats van é of ë: het bestand heeft een andere tekencodering dan verwacht; kies UTF-8 in de opties van de speler, als die keuze er is.
- Altijd evenveel te vroeg of te laat: stel de vertraging in de speler bij, in kleine stapjes van een paar tienden van een seconde.
- Spoor staat aan, maar je ziet niets: de speler ondersteunt het formaat niet; kies een ander spoor of probeer een andere speler.
- Afwijking die tijdens de film steeds groter wordt: het bestand hoort bij een andere versie met een andere framerate; zoek een ander bestand in plaats van eindeloos te blijven bijstellen.
Op een computer kun je met VLC de vertraging precies afstellen en een ondertitelbestand naast de video laden. Zo ontdek je waar een probleem vandaan komt, voordat je het op de tv gaat oplossen.
Vaak gestelde vragen
Kan ik ondertiteling in twee talen tegelijk zien?
Meestal niet, want de meeste spelers laten maar één spoor tegelijk zien. Ben je een taal aan het leren, wissel dan liever per aflevering.
Waarom heeft een zender ergens anders wel ondertiteling, maar in mijn IPTV-app niet?
Dan is het spoor onderweg verloren gegaan of komt het binnen in een formaat dat je speler niet aankan. Heb je een tweede speler, probeer die dan; lukt het daar ook niet, dan wordt de zender gewoon zonder ondertiteling doorgegeven.
Hoe krijg ik ondertiteling weg die vanzelf aangaat?
Is de tekst ingebrand, dan kan dat helaas niet. Bij een los spoor controleer je twee dingen: de voorkeurstaal in de speler en, in de toegankelijkheidsinstellingen van je apparaat, de optie om ondertiteling altijd te tonen.
Gebruikt ondertiteling extra bandbreedte?
Nauwelijks. Het gaat om tekst of kleine afbeeldingen, en dat valt in het niet bij het videobeeld. Op de vloeiendheid van het beeld heeft het vrijwel geen effect.
Hoe zie ik welke zenders ondertiteling bieden?
Alle zenders uit het pakket staan in de zenderlijst: zoek daar de zenders op die jij kijkt en probeer ze uit bij verschillende programma’s, want ondertiteling verschilt per uitzending. Sommige tv-gidsen geven het aan, maar zeker niet altijd; hoe je die aanduidingen leest, legt ons artikel over de tv-gids (EPG) uit.
Kort samengevat
Ondertiteling goed instellen is niet ingewikkeld: je moet weten waar ze vandaan komt, het juiste menu in de speler vinden, een voorkeurstaal kiezen en grootte en achtergrond afstemmen op je kijkafstand. Niet alles heb je zelf in de hand: of er ondertiteling is, verschilt per zender en programma, en bij live-uitzendingen hoort een kleine vertraging erbij. Met deze tips ben je op de meeste avonden niet langer tien minuten op zoek naar de juiste knop, of je nu live tv, sport, een film of een serie kijkt.